Ένας νέος επίγειος δορυφορικός σταθμός εγκαθίσταται στις εγκαταστάσεις του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) στην Κρήτη, στο πλαίσιο του «Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων». Η υποδομή θα αναλάβει την επιχειρησιακή επικοινωνία με το ελληνικό σμήνος μικροδορυφόρων, παρέχοντας υπηρεσίες τηλεμετρίας, τηλεχειρισμού και μεταφοράς δεδομένων. Για τη φιλοξενία του σταθμού έχει υπογραφεί σύμβαση μίσθωσης μεταξύ του ΙΤΕ και της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, με ημερομηνία έναρξης την 1η Νοεμβρίου 2025.
Ο επίγειος δορυφορικός σταθμός και το έργο των 200 εκατ. ευρώ
Ο νέος σταθμός αποτελεί βασικό κομμάτι του «Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων», το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA). Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 200 εκατ. ευρώ, με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Μέσω του επίγειου σταθμού θα πραγματοποιείται η αποστολή εντολών προς τους μικροδορυφόρους, καθώς και η λήψη των δεδομένων που αυτοί συλλέγουν από το Διάστημα.
Την κατασκευή του σταθμού ανέλαβε κοινοπραξία με επικεφαλής την Open Cosmos Aegean, ενώ την εγκατάσταση ολοκλήρωσε η ελληνική εταιρεία Libre Space Foundation, η οποία διαθέτει τεχνογνωσία στην ανάπτυξη διαστημικών τεχνολογιών. Η συμμετοχή δύο εταιρειών με ελληνική και ευρωπαϊκή τεχνογνωσία στην υλοποίηση του έργου αναδεικνύει τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στον κλάδο της διαστημικής τεχνολογίας.
Γιατί επιλέχθηκε το ΙΤΕ για τη φιλοξενία του σταθμού
Η επιλογή του ΙΤΕ για τη φιλοξενία της νέας υποδομής δεν είναι τυχαία, καθώς το Ίδρυμα δραστηριοποιείται εδώ και χρόνια σε επιστημονικά πεδία που συνδέονται άμεσα με τις διαστημικές τεχνολογίες. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται η δορυφορική τηλεπισκόπηση, η αστροφυσική, οι προηγμένες τηλεπικοινωνίες, οι κβαντικές επικοινωνίες και η διαστημική επιτήρηση. Το ΙΤΕ λειτουργεί επίσης, μαζί με το Πανεπιστήμιο Κρήτης, το Αστεροσκοπείο Σκίνακα, μία από τις σημαντικότερες ερευνητικές υποδομές αστροφυσικής στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, το οποίο αναμένεται να συνεισφέρει στην ανάπτυξη τεχνολογιών επιτήρησης του Διαστήματος και ασφαλούς επικοινωνίας εδάφους-διαστήματος μέσω λέιζερ.
Παράλληλα με την εγκατάσταση του επίγειου σταθμού, το ΙΤΕ εξασφάλισε πρόσθετη χρηματοδότηση 35 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα HORIZON-WIDERA-2025, για τη δημιουργία του Κέντρου Αριστείας Κρήτης σε Αναδυόμενες Διαστημικές Τεχνολογίες (CCEST) μέσω του έργου SPACE-Crete. Ο επιστημονικός υπεύθυνος του έργου, Παναγιώτης Τσακαλίδης, επισήμανε ότι τα δεδομένα που θα συλλέγει ο νέος σταθμός μπορούν να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών, με στόχο η Κρήτη να εξελιχθεί σε διεθνή κόμβο έρευνας και καινοτομίας στις διαστημικές τεχνολογίες.
Οι δηλώσεις Παπαστεργίου και Χαρμανδάρη
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, δήλωσε ότι «με το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων δημιουργούμε τις υποδομές και τις δυνατότητες που χρειάζεται η χώρα για να αξιοποιεί τα δεδομένα του Διαστήματος στην Πολιτική Προστασία, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την προστασία του περιβάλλοντος, τη γεωργία ακριβείας, τη θαλάσσια επιτήρηση και τον χωροταξικό σχεδιασμό». Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η εγκατάσταση του επίγειου σταθμού στο ΙΤΕ συνδέει την εθνική διαστημική πολιτική με την ελληνική έρευνα και τεχνογνωσία, με στόχο ένα ισχυρό διαστημικό οικοσύστημα με ελληνική συμμετοχή, καινοτομία και απτά οφέλη για την κοινωνία και την οικονομία.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΙΤΕ, καθηγητής Βασίλης Χαρμανδάρης, υπογράμμισε ότι η επιλογή του Ιδρύματος για τη φιλοξενία της νέας υποδομής ενισχύει τη συμμετοχή του σε έργα υψηλής τεχνολογικής και εθνικής σημασίας, αξιοποιώντας το επιστημονικό προσωπικό και τις ερευνητικές υποδομές που διαθέτει. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ανάπτυξη αυτή ενισχύει τη θέση του ΙΤΕ ως του μεγαλύτερου ερευνητικού κέντρου της χώρας, με μακρόχρονη δραστηριότητα σε τομείς αιχμής που σχετίζονται με το Διάστημα.
