Η προστασία της πρώτης κατοικίας αποκτά νέο νομικό πλαίσιο από τις 21 Σεπτεμβρίου, όταν ενεργοποιείται η δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία των οφειλετών. Η κυβέρνηση προχωρά σε αλλαγή στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, δίνοντας τη δυνατότητα σε χιλιάδες δανειολήπτες να κρατήσουν το σπίτι τους, ενώ τα υπόλοιπα ακίνητά τους -εξοχικά, οικόπεδα και λοιπές ιδιοκτησίες- θα μπορούν να οδηγηθούν σε πλειστηριασμό για την ικανοποίηση των πιστωτών. Η ρύθμιση αφορά όσους υποβάλλουν αίτηση στην πλατφόρμα του εξωδικαστικού μηχανισμού και επιλέγουν συγκεκριμένα την προστασία της πρώτης κατοικίας.
Πώς λειτουργεί η νέα ρύθμιση
Με το νέο καθεστώς, ο οφειλέτης θα μπορεί να ρυθμίζει την οφειλή που συνδέεται με την κατοικία του με χαμηλότερη μηνιαία δόση, καθώς το «κούρεμα» και οι δόσεις θα υπολογίζονται πλέον αποκλειστικά βάσει της αξίας της κατοικίας και του εισοδήματός του, και όχι βάσει του συνόλου της περιουσίας του, όπως ίσχυε μέχρι σήμερα. Πρόκειται για ουσιαστική αλλαγή σε σχέση με το ισχύον καθεστώς, όπου η ρύθμιση των οφειλών προς το Δημόσιο, τις τράπεζες και τους servicers λάμβανε υπόψη τη συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας. Πλέον, οι πιστωτές θα έχουν τη δυνατότητα να καταθέτουν αντιπρόταση που θα προβλέπει την εκποίηση των υπόλοιπων ακινήτων, αφήνοντας εκτός τη βασική κατοικία του οφειλέτη.
Ο οφειλέτης θα έχει το δικαίωμα είτε να αποδεχθεί τη ρύθμιση που θα προκύψει είτε να την απορρίψει. Σε περίπτωση αποδοχής, θα υπογράφεται σύμβαση που θα προβλέπει τη σταδιακή αποπληρωμή της αξίας της κύριας κατοικίας, με τη διατήρησή της να εξαρτάται από τη συνεπή τήρηση των όρων. Παράλληλα, από τις 21 Σεπτεμβρίου θα δίνεται η δυνατότητα επανυποβολής αίτησης στον εξωδικαστικό μηχανισμό πριν από τη συμπλήρωση του προβλεπόμενου 12μηνου, εφόσον ο οφειλέτης αποδείξει επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης κατά τουλάχιστον 20%.
Τι σημαίνει για τους οφειλέτες
Η δυνατότητα διατήρησης της κύριας κατοικίας, με παράλληλη ρευστοποίηση των υπόλοιπων περιουσιακών στοιχείων μέσω ηλεκτρονικού πλειστηριασμού, αποτελεί μια «δεύτερη ευκαιρία» για όσους αδυνατούν να ανταποκριθούν στο σύνολο των υποχρεώσεών τους. Μέχρι σήμερα, η αξιολόγηση της συνολικής περιουσίας συχνά οδηγούσε σε δυσβάσταχτες μηνιαίες δόσεις, ακόμη και για οφειλέτες που διέθεταν μόνο ένα ακίνητο μεγάλης αξίας πέραν της κατοικίας τους. Με τον νέο υπολογισμό, βασισμένο αποκλειστικά στην αξία της κύριας κατοικίας και το εισόδημα του οφειλέτη, στόχος είναι η διαμόρφωση μιας πιο διαχειρίσιμης δόσης.
Η ρύθμιση συνοδεύεται και από συγκεκριμένους όρους που πρέπει να γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι. Στις περιπτώσεις που το ακίνητο ανήκει κατά ιδανικό μερίδιο και σε συνοφειλέτη ή εγγυητή, απαιτείται υποχρεωτικά η συνυποβολή της αίτησης και η συνυπογραφή της σύμβασης αναδιάρθρωσης από τον συγκεκριμένο συνιδιοκτήτη. Το σύστημα αυτό επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η προστασία δεν θα καταστρατηγείται και ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι στην ιδιοκτησία του ακινήτου θα δεσμεύονται από τους ίδιους όρους της ρύθμισης.
Τι ακολουθεί από τις 21 Σεπτεμβρίου
Από την ημερομηνία αυτή, οι οφειλέτες που επιθυμούν να ενταχθούν στη νέα ρύθμιση θα μπορούν να υποβάλλουν σχετική αίτηση στην πλατφόρμα του εξωδικαστικού μηχανισμού, επιλέγοντας ρητά την προστασία της πρώτης κατοικίας. Η κυβέρνηση επιδιώκει μέσω της αλλαγής αυτής να δώσει ανάσα σε νοικοκυριά που βαρύνονται με οφειλές προς τράπεζες, servicers και το Δημόσιο, χωρίς ταυτόχρονα να αφήνει ανεξόφλητες τις υποχρεώσεις προς τους πιστωτές, οι οποίοι θα μπορούν να ικανοποιηθούν μέσω της εκποίησης της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας των οφειλετών.
