Μια υπόθεση φαρμακείου που έφτασε στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) φέρνει στο φως δύο παγίδες γύρω από τις δαπάνες leasing αυτοκινήτου που αφορούν χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις. Ο φορολογικός έλεγχος δεν περιορίστηκε στα τιμολόγια, αλλά εξέτασε αν το όχημα που είχε αποκτηθεί μέσω leasing χρησιμοποιούνταν πραγματικά για τις ανάγκες του φαρμακείου. Στο μικροσκόπιο μπήκαν ακόμη η απόσταση ανάμεσα στην κατοικία του φορολογούμενου και την επιχείρηση, καθώς και τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά της περιοχής. Παράλληλα, η υπόθεση ανέδειξε ότι η ανάρτηση παραστατικών στο myDATA δεν αρκεί από μόνη της για να αναγνωριστεί μια δαπάνη σε φορολογικό έλεγχο.
Ο έλεγχος στο leasing αυτοκινήτου του φαρμακείου
Η υπόθεση αφορούσε φαρμακείο το οποίο είχε συνάψει σύμβαση leasing για την απόκτηση αυτοκινήτου και ενέτασσε τις σχετικές δόσεις στα επαγγελματικά του έξοδα. Ο έλεγχος, ωστόσο, δεν σταμάτησε στην ύπαρξη της σύμβασης και στην κανονική καταβολή των δόσεων. Εξέτασε αναλυτικά αν το συγκεκριμένο όχημα συνδεόταν πραγματικά με τη δραστηριότητα του φαρμακείου, κάτι που αποδείχθηκε καθοριστικό για την τελική κρίση της υπόθεσης. Η ΔΕΔ επεσήμανε ότι για να περάσει μια δαπάνη αυτοκινήτου στα επαγγελματικά έξοδα δεν αρκεί να υπάρχει σύμβαση leasing, αλλά ο φορολογούμενος πρέπει να μπορεί να αποδείξει, εφόσον ελεγχθεί, τη σύνδεση του οχήματος με την επιχειρηματική του δραστηριότητα.
Ένα από τα στοιχεία που βάρυναν στην απόφαση ήταν η μικρή απόσταση ανάμεσα στην κατοικία του φορολογούμενου και το φαρμακείο. Ο έλεγχος χρησιμοποίησε αυτό το δεδομένο για να αξιολογήσει κατά πόσο η μίσθωση του αυτοκινήτου εξυπηρετούσε πραγματικές επαγγελματικές ανάγκες ή απλώς κάλυπτε προσωπικές μετακινήσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε επαγγελματίας που μένει κοντά στην επιχείρησή του στερείται το δικαίωμα να έχει επαγγελματικό αυτοκίνητο. Σημαίνει, όμως, ότι όταν ζητείται η έκπτωση μιας τέτοιας δαπάνης από τα φορολογητέα έσοδα, πρέπει να τεκμηριώνεται ότι αυτή πραγματοποιείται προς όφελος της επιχείρησης και συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία της. Στην περίπτωση του φαρμακείου, η επαγγελματική χρήση του οχήματος δεν κρίθηκε επαρκώς τεκμηριωμένη και οι δαπάνες leasing δεν αναγνωρίστηκαν τελικά από τον έλεγχο.
Το myDATA δεν αρκεί ως δικαιολογητικό
Το δεύτερο σκέλος της υπόθεσης αφορούσε άλλες επαγγελματικές δαπάνες του φαρμακείου, οι οποίες επίσης δεν αναγνωρίστηκαν, παρότι τα σχετικά παραστατικά είχαν αναρτηθεί κανονικά στην ψηφιακή πλατφόρμα myDATA. Το πρόβλημα εντοπίστηκε στο γεγονός ότι ο φορολογούμενος δεν προσκόμισε τα πρωτότυπα φορολογικά στοιχεία που ζητήθηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου. Η καταγραφή μιας συναλλαγής στο σύστημα δεν αποδείχθηκε αρκετή για να «σώσει» τη δαπάνη όταν έφτασε η ώρα του ελέγχου.
Η κρίσιμη λεπτομέρεια που αναδεικνύει η υπόθεση είναι ότι η παρουσία μιας συναλλαγής στο myDATA δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η δαπάνη έχει οριστικά αναγνωριστεί φορολογικά. Η ψηφιακή διαβίβαση απλώς αποτυπώνει τη συναλλαγή στο σύστημα της ΑΑΔΕ, χωρίς να αντικαθιστά την υποχρέωση της επιχείρησης να διαθέτει και να προσκομίζει τα κατάλληλα δικαιολογητικά όταν της ζητηθούν. Με άλλα λόγια, η ηλεκτρονική καταγραφή αποτελεί προϋπόθεση, όχι επαρκή απόδειξη, για την αναγνώριση μιας δαπάνης σε περίπτωση ελέγχου. Για χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις που στηρίζονται στο myDATA θεωρώντας ότι η ανάρτηση ενός παραστατικού κλείνει το ζήτημα, η υπόθεση του φαρμακείου λειτουργεί ως προειδοποίηση. Χωρίς τα πρωτότυπα στοιχεία και χωρίς τεκμηρίωση της πραγματικής επαγγελματικής χρήσης μιας δαπάνης, όπως στην περίπτωση του leasing αυτοκινήτου, ο κίνδυνος απόρριψης σε έναν φορολογικό έλεγχο παραμένει υπαρκτός.
