Μια νέα παγκόσμια δημοσιογραφική έρευνα αποκαλύπτει ότι οι ΗΠΑ έχουν προχωρήσει σε απελάσεις προς τρίτες χώρες περισσότερων από 25.000 αλλοδαπών, βάσει μυστικών συμφωνιών με 35 χώρες. Οι συμφωνίες αυτές προβλέπουν ότι κράτη χωρίς καμία σχέση με τους απελαθέντες αναλαμβάνουν να τους υποδεχθούν στο έδαφός τους. Την έρευνα υπέγραψαν 72 δημοσιογράφοι από 23 μέσα ενημέρωσης σε 15 χώρες, υπό τον συντονισμό της κοινοπραξίας Forbidden Stories.
Τι έγινε: Το δίκτυο των μυστικών συμφωνιών
Από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, η Ουάσινγκτον έχει υπογράψει σειρά συμφωνιών με χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Αφρικής και του Ειρηνικού, με στόχο να στέλνει εκεί αλλοδαπούς που δεν μπορούν να επιστραφούν νόμιμα στις χώρες καταγωγής τους. Μέχρι τις 31 Αυγούστου 2026, τουλάχιστον 25.447 άνθρωποι είχαν ήδη μεταφερθεί σε 28 χώρες, με τους 20.000 από αυτούς να καταλήγουν στο γειτονικό Μεξικό. Οι ρήτρες κάθε συμφωνίας διαφέρουν σημαντικά, ιδίως ως προς τις εθνικότητες που γίνονται αποδεκτές και το αν οι χώρες υποδοχής δέχονται άτομα με ποινικό μητρώο.
Η έρευνα δείχνει επίσης ότι η αμερικανική κυβέρνηση προτίθεται να πληρώσει πάνω από 410 εκατομμύρια δολάρια σε χώρες υποδοχής ή σε υπηρεσίες του ΟΗΕ που εμπλέκονται στις επιστροφές μεταναστών. Σύμφωνα με τα ευρήματα της Forbidden Stories, η Ουάσινγκτον προσέγγισε 49 από τις 54 χώρες της Αφρικανικής ηπείρου προκειμένου να δεχθούν απελαθέντες πολίτες τρίτων χωρών. Το βασικό μέρος των διαπραγματεύσεων και των πληρωμών διεξήγαγε μια σχετικά άγνωστη υπηρεσία του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, η Υπηρεσία Αναμετανάστευσης (Remigration), που συστάθηκε τον Μάιο του 2025. Επικεφαλής της είναι ο Κρίστιαν Ζοβέ Ερχαρτ, ένας 41χρονος διπλωμάτης με παρελθόν κυρίως ως ακόλουθος ασφαλείας σε πρεσβείες.
Πλαίσιο: Πιέσεις, «μαύρη τρύπα» και ερωτηματικά
Παλαιότερη έρευνα του AFP στις αρχές του 2026 είχε ήδη φέρει στο φως τις πιέσεις που ασκεί η Ουάσινγκτον σε χώρες της Αφρικής προκειμένου να πεισθούν να υποδεχθούν απελαθέντες. Οι μέθοδοι, όπως καταγράφονται, περιλαμβάνουν απειλές για επιβολή δασμών, διακοπή έκδοσης αδειών εισόδου στο αμερικανικό έδαφος και περικοπή αναπτυξιακής βοήθειας. Νομικοί που μίλησαν στο AFP επισήμαναν ότι από τη στιγμή που οι απελαθέντες φτάνουν σε αυτές τις χώρες, «πέφτουν σε νομική μαύρη τρύπα». Καταλήγουν, όπως αναφέρουν, κρατούμενοι χωρίς απαγγελία κατηγοριών σε μια εντελώς άγνωστη γι’ αυτούς χώρα, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις στερούνται βασικών δικαιωμάτων.
Η οικονομική διάσταση της πολιτικής αυτής φαίνεται και από πιο πρόσφατες κινήσεις του αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Τον Ιανουάριο, το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ αποδέσμευσε επιπλέον 30 εκατομμύρια δολάρια προς την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, με προορισμό το Καμερούν, με στόχο να διευκολυνθεί η εθελούσια επιστροφή προσφύγων. Η κίνηση αυτή αναδεικνύει το εύρος του δικτύου συνεργασιών που έχει στηθεί γύρω από το πρόγραμμα απελάσεων προς τρίτες χώρες, το οποίο εκτείνεται πλέον σε τρεις ηπείρους.
Η δημοσίευση της έρευνας από τη Forbidden Stories, με τη συμμετοχή δεκάδων μέσων ενημέρωσης παγκοσμίως, αναμένεται να προκαλέσει νέο κύμα ερωτημάτων σχετικά με τη νομιμότητα και τη διαφάνεια των συμφωνιών αυτών, καθώς και για την τύχη των χιλιάδων ανθρώπων που έχουν ήδη μεταφερθεί σε χώρες με τις οποίες δεν είχαν καμία προηγούμενη σχέση.
