Τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης Φάσματος προτείνει η Ελλάδα, με στόχο να συνδέσει τη χρήση του ραδιοφάσματος με νέους πόρους για τον προϋπολογισμό των Είκοσι Επτά και με επενδύσεις σε στρατηγικές τεχνολογίες. Την πρόταση κατέθεσε ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου στις Βρυξέλλες, στις 22 Σεπτεμβρίου, κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων, στην Ιρλανδική Προεδρία. Εμπνευστής της πρωτοβουλίας είναι ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης.
Διαβάστε επίσης: Οι τιμές ενέργειας πιέζουν την Αθήνα για μείωση ΕΦΚ
Τι προβλέπει η πρόταση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Φάσματος
Η αφετηρία της ελληνικής πρότασης βρίσκεται στη διαπίστωση ότι το ραδιοφάσμα αποτελεί έναν σπάνιο δημόσιο πόρο, πάνω στον οποίο στηρίζονται σήμερα τα δίκτυα 5G και αύριο τα δίκτυα 6G. Παρά τη σημασία του, εξακολουθεί να κατανέμεται με κατακερματισμένο τρόπο σε εθνικό επίπεδο, χωρίς κοινό ευρωπαϊκό συντονισμό. Η Αθήνα προτείνει να αξιοποιηθούν δύο μεγάλες αποφάσεις που καλείται να λάβει η Ευρώπη τα επόμενα χρόνια, δηλαδή η κατανομή φάσματος για το 6G και, σταδιακά, η ανανέωση των υφιστάμενων αδειών 5G που ισχύουν σήμερα στα κράτη μέλη.
Σημαντικό στοιχείο της πρότασης είναι ότι δεν προβλέπει μία κεντρική ευρωπαϊκή δημοπρασία φάσματος. Αντίθετα, προβλέπει 27 εθνικές δημοπρασίες για το 6G, οι οποίες όμως θα διεξάγονται εντός ενός συντονισμένου ευρωπαϊκού πλαισίου. Το πλαίσιο αυτό θα περιλαμβάνει κοινές αρχές ως προς το χρονοδιάγραμμα των δημοπρασιών, τη διάρκεια των αδειών, τους τεχνικούς όρους λειτουργίας και τη διάθεση ενός καθορισμένου ποσοστού των εσόδων για ευρωπαϊκούς σκοπούς. Με αυτόν τον τρόπο, κάθε κράτος μέλος διατηρεί την εθνική του αρμοδιότητα, αλλά η Ευρωπαϊκή Ένωση αποκτά κοινή στρατηγική κατεύθυνση.
Στο οικονομικό σκέλος, μέρος των εσόδων από τις εθνικές δημοπρασίες θα μπορούσε να αποτελέσει νέο Ίδιο Πόρο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Το υπόλοιπο μέρος θα κατευθυνόταν, μέσω ευρωπαϊκού επενδυτικού μηχανισμού, σε τομείς όπως το 6G, η τεχνητή νοημοσύνη, οι υπολογιστικές υποδομές και η ασφαλής συνδεσιμότητα. Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, η αρχική χρηματοδοτική κλίμακα θα μπορούσε να κυμανθεί περίπου στα 12 έως 15 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που ωστόσο αποτελεί υπόθεση εργασίας και όχι επίσημη αποτίμηση, καθώς δεν περιλαμβάνει πιθανά πρόσθετα έσοδα από δικαιώματα 5G. Ως πρότυπο για το εγχείρημα προβάλλεται η ελληνική εμπειρία, όπου το 25% των εσόδων από τις δημοπρασίες φάσματος διατίθεται στο Επενδυτικό Ταμείο Φαιστός.
Αντιδράσεις και πλαίσιο στις Βρυξέλλες
Η ελληνική πρόταση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι Βρυξέλλες συζητούν ήδη την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού πλαισίου για τα δίκτυα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη καταθέσει τον Ιανουάριο πρόταση για τον Κανονισμό Ψηφιακών Δικτύων, μέσω της εκτελεστικής αντιπροέδρου Χένα Βίρκουνεν. Η πρόταση αυτή κινείται επίσης προς μεγαλύτερη εναρμόνιση σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ωστόσο διαφοροποιείται σε ένα κρίσιμο σημείο, καθώς ευνοεί άδειες φάσματος απεριόριστης κατ’ αρχήν διάρκειας. Μια τέτοια επιλογή θα περιόριζε τα μελλοντικά έσοδα από ανανεώσεις αδειών, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τη λογική της ελληνικής πρότασης για την Ευρωπαϊκή Ένωση Φάσματος.
Το δυσκολότερο σημείο για την υλοποίηση του σχεδίου αναμένεται να είναι το σκέλος των εσόδων. Η θέσπιση ενός νέου Ίδιου Πόρου απαιτεί ομόφωνη απόφαση στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και έγκριση από τα εθνικά κοινοβούλια όλων των κρατών μελών. Η διαδικασία αυτή έρχεται μάλιστα σε μια συγκυρία όπου η διαπραγμάτευση για τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028 έως 2034 παραμένει ανοιχτή και ιδιαίτερα σύνθετη. Παράλληλα, τα έσοδα από τις δημοπρασίες φάσματος αποτελούν σήμερα σημαντική πηγή εσόδων για τα εθνικά θησαυροφυλάκια των κρατών μελών, ενώ οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι υποστηρίζουν διαχρονικά ότι το υψηλό κόστος απόκτησης αδειών περιορίζει τις δυνατότητές τους για επενδύσεις στα δίκτυα.
