Το ενεργειακό κόστος και τα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων βρέθηκαν στο τραπέζι του σημερινού Eurogroup στο Λουξεμβούργο, με τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης να εξετάζουν τις επιπτώσεις στην οικονομία και το κόστος που καλούνται να καλύψουν οι κρατικοί προϋπολογισμοί. Η συζήτηση έγινε σε διευρυμένη σύνθεση, με συμμετοχή και χωρών εκτός ευρωζώνης, μετά από παρουσίαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις εξελίξεις στις ενεργειακές αγορές. Η συνεδρίαση, υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη, πραγματοποιήθηκε μία εβδομάδα πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου, καθώς η Κομισιόν προετοιμάζει νέες πρωτοβουλίες για το ενεργειακό κόστος ενόψει του χειμώνα.
Διαβάστε επίσης: Ελ Σαλβαδόρ: Έκτακτη ανάγκη για επισιτιστική ασφάλεια
Ο λογαριασμός των 17,9 δισ. ευρώ και το ελληνικό σχέδιο
Σύμφωνα με σημείωμα της Κομισιόν, 25 κράτη έχουν ήδη υιοθετήσει μέτρα για την άμβλυνση του ενεργειακού κόστους, με συνολική δημοσιονομική επιβάρυνση που φτάνει τα 17,9 δισ. ευρώ το 2026. Πάνω από τα δύο τρίτα αυτής της στήριξης αφορούν οριζόντιες παρεμβάσεις στις τιμές, κάτι που η Κομισιόν θεωρεί μη βιώσιμο σε βάθος χρόνου. Για τον λόγο αυτό ζητά προσωρινά μέτρα, προσανατολισμένα στους πιο ευάλωτους πολίτες, με περιορισμένο κόστος και συνέπεια με την ενεργειακή μετάβαση, προκρίνοντας παράλληλα επενδύσεις στα δίκτυα ηλεκτρισμού και χαμηλότερη φορολόγηση του ρεύματος έναντι του φυσικού αερίου. Στην ατζέντα της ημέρας περιλαμβάνεται και ξεχωριστή συζήτηση για την αποτελεσματικότητα των δημόσιων οικονομικών, με τους υπουργούς να εξετάζουν τις προτεραιότητες της δημοσιονομικής πολιτικής βάσει νέας παρουσίασης της Κομισιόν.
Για την Ελλάδα, η συζήτηση στο Λουξεμβούργο γίνεται λίγες ημέρες μετά την κατάθεση του προσχεδίου του προϋπολογισμού για το 2027, στο οποίο έχει ήδη προβλεφθεί πρόσθετο ποσό 200 εκατ. ευρώ στις γενικές κρατικές δαπάνες υπό κατανομή, για ενδεχόμενες ανάγκες επιδότησης του ενεργειακού κόστους τους πρώτους μήνες του 2027. Όπως εξήγησε ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς κατά την παρουσίαση του προσχεδίου στις 5 Οκτωβρίου, το ποσό έχει προβλεφθεί ακριβώς για τέτοιες πιθανές ανάγκες στήριξης, δείχνοντας ότι το οικονομικό επιτελείο προετοιμάζεται εκ των προτέρων για πρόσθετες παρεμβάσεις, εφόσον χρειαστούν. Στην ίδια παρουσίαση, ο Κυριάκος Πιερρακάκης χαρακτήρισε τον πληθωρισμό μία από τις πιο αστάθμητες μεταβλητές της ελληνικής οικονομίας, λόγω της άμεσης εξάρτησής του από τις διεθνείς τιμές της ενέργειας, ενώ το προσχέδιο στηρίζεται σε αποκλιμάκωσή του το 2027 και προβλέπει ανάπτυξη 2,3%.
Το αίτημα Μητσοτάκη και οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες
Παράλληλα με τη συνεδρίαση του Eurogroup, το ελληνικό σχέδιο για επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής και νέες παρεμβάσεις στον τομέα της ενέργειας αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο και των συνεδριάσεων Eurogroup και Ecofin στο Λουξεμβούργο. Οι ευρωπαίοι υπουργοί Οικονομικών συνεδριάζουν σε μια στιγμή κατά την οποία η ενεργειακή αναταραχή ξαναφέρνει στο προσκήνιο το δίλημμα μεταξύ δημοσιονομικής πειθαρχίας και ανάγκης στήριξης της οικονομίας. Σε αίτημά του προς την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης καλεί την Κομισιόν, ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλες την επόμενη εβδομάδα, να εξετάσει προτάσεις για ανάληψη ευρωπαϊκής δράσης απέναντι στις συνέπειες της ενεργειακής κρίσης.
Οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για το ενεργειακό κόστος εξελίσσονται ήδη σε πολλά μέτωπα. Στην ομιλία της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 6 Οκτωβρίου, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προανήγγειλε πρόσθετη ευελιξία ενός έτους για τους εξαγωγείς ως προς την εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων για το μεθάνιο, ανακοινώνοντας επίσης την έναρξη στρατηγικού διαλόγου για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια με στόχο τη μείωση του κόστους. Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι η συζήτηση για το ενεργειακό κόστος δεν περιορίζεται σε εθνικό επίπεδο, αλλά αποκτά πλέον συντονισμένη ευρωπαϊκή διάσταση, με την Ελλάδα να διαμορφώνει ενεργά τη θέση της στο τραπέζι των Βρυξελλών.
Η επόμενη μεγάλη δοκιμασία για το ζήτημα θα δοθεί στη Σύνοδο Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου στις Βρυξέλες, όπου οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να εξετάσουν τις προτάσεις της Κομισιόν για το ενεργειακό κόστος, με το ελληνικό αίτημα για ευρωπαϊκή δράση να παραμένει στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων.
