Τριπλή καμπάνα Κομισιόν στην Τουρκία για μνημόνιο και casus belli

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: Η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, που δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026, εξειδικεύει τα τρία μέτωπα τριβής με την Άγκυρα. Η Κομισιόν χαρακτηρίζει πλέον ρητά «άκυρο και ανυπόστατο» (null and void) το τουρκολιβυκό μνημόνιο, καταγράφει τη συνεχιζόμενη παρεμπόδιση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου και επαναφέρει το ζήτημα του casus belli.

Σαφή μηνύματα προς την Άγκυρα εκπέμπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τονίζοντας την ανάγκη σεβασμού των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών-μελών και αποφυγής ενεργειών που υπονομεύουν τις σχέσεις καλής γειτονίας. Παρά τη διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας και την επανεκκίνηση του ελληνοτουρκικού διαλόγου, η έκθεση διαπιστώνει ότι δεν έχει επιτευχθεί βιώσιμη αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι Βρυξέλλες καλούν την Τουρκία να συμφωνήσει σε προσφυγή στη Χάγη για την επίλυση των διαφορών.

«Άκυρο και ανυπόστατο» το τουρκολιβυκό μνημόνιο μετά τη Βεγγάζη

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η διατύπωση που υιοθετεί η Επιτροπή για το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, το οποίο αφορά την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στη Μεσόγειο. Οι Βρυξέλλες το χαρακτηρίζουν «άκυρο και ανυπόστατο», παραπέμποντας στην κοινή δήλωση των προέδρων της Κομισιόν και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η ευρωπαϊκή θέση παραμένει κατηγορηματική: η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες εις βάρος τρίτων χωρών.

Η αναφορά αποκτά πρόσθετη σημασία μετά την επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων με έδρα τη Βεγγάζη τον Οκτώβριο του 2026, μια επικύρωση που εκκρεμούσε επί μακρόν και επανέφερε τις τουρκολιβυκές διεκδικήσεις στο προσκήνιο. Η Επιτροπή σημειώνει παράλληλα ότι η Τουρκία δεν έχει επικυρώσει το μνημόνιο του Οκτωβρίου 2022 με την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας της Λιβύης για τους υδρογονάνθρακες.

Στο ίδιο κεφάλαιο καταγράφεται ότι τον Φεβρουάριο του 2026 η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Λιβύης χορήγησε άδεια ερευνών στην τουρκική κρατική πετρελαϊκή εταιρεία TPAO, κίνηση που ενισχύει τις ανησυχίες για κλιμάκωση στην περιοχή.

Το μπλόκο στο καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου και το casus belli του 1995

Στο κεφάλαιο για τα διευρωπαϊκά δίκτυα, η Κομισιόν αναφέρει ότι η Τουρκία συνέχισε να παρεμποδίζει τις ερευνητικές δραστηριότητες για τον Great Sea Interconnector, την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου που αποτελεί έργο κοινού ενδιαφέροντος της Ένωσης. Η έκθεση επισημαίνει ότι, μολονότι η Άγκυρα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην περιφερειακή ηλεκτρική διασυνδεσιμότητα, δεν έχει ευθυγραμμιστεί πλήρως με τον αναθεωρημένο ευρωπαϊκό κανονισμό για τα διευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα.

Εξίσου σαφής είναι η αναφορά στο casus belli που έχει διακηρύξει η τουρκική Εθνοσυνέλευση από το 1995, σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η δυνατότητα αυτή προβλέπεται από το άρθρο 3 της Σύμβασης UNCLOS και τονίζει ότι η απειλή πολέμου εξακολουθεί να επιβαρύνει τις διμερείς σχέσεις.

Παρότι η έκθεση αναγνωρίζει τη συνολική βελτίωση των σχέσεων από το 2023 και την απουσία μη εξουσιοδοτημένων τουρκικών γεωτρήσεων, καταγράφει επιδείνωση σε επιμέρους πεδία. Επανήλθαν οι υπερπτήσεις τουρκικών μαχητικών πάνω από ελληνικά νησιά, ακόμη και κατοικημένα, με περιστατικά έως και τον Σεπτέμβριο του 2026, ενώ αυξήθηκαν οι παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων. Η Άγκυρα επιμένει επίσης σε αξιώσεις περί αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών και στην έκδοση γενικών αγγελιών ναυσιπλοΐας.

Το άρθρο θα ενημερώνεται συνεχώς.