Το κακουργιοδικείο της Δαμασκού απήγγειλε κατηγορίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας σε βάρος του Ατέφ Νατζίμπ, εξαδέλφου του Μπασάρ αλ-Άσαντ και πρώην επικεφαλής της ασφάλειας στη Ντεράα, κατά τη δεύτερη ημέρα της ιστορικής δίκης. Πρόκειται για την πρώτη δικαστική διαδικασία μεταβατικής δικαιοσύνης στη Συρία μετά την ανατροπή του καθεστώτος τον Δεκέμβριο του 2024.
Τι έγινε στο δικαστήριο της Δαμασκού
Ο Ατέφ Νατζίμπ παρουσιάστηκε αυτοπροσώπως ενώπιον του δικαστηρίου, ενώ παράλληλα δικάζονται ερήμην ο Μπασάρ αλ-Άσαντ και ο αδελφός του Μαχέρ, οι οποίοι διέφυγαν από τη Συρία μετά την ανατροπή τους. Ο δικαστής Φαχρ αλ-Ντιν αλ-Αριάν ανέγνωσε δημόσια το κατηγορητήριο, μέρος της οποίας μεταδόθηκε από τη συριακή κρατική τηλεόραση. Η συνεδρίαση χαρακτηρίστηκε επίσημα ως η πρώτη διαδικασία «μεταβατικής δικαιοσύνης» στη χώρα, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για το συριακό δικαστικό σύστημα. Ο δικαστής διέκοψε την τηλεοπτική αναμετάδοση αφού το δικαστήριο άκουσε δηλώσεις του Νατζίμπ και μαρτύρων.
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, ο Ατέφ Νατζίμπ φέρεται να έχει άμεση ή κοινή ευθύνη για πράξεις που στοχοποίησαν συστηματικά αμάχους στην επαρχία της Ντεράα στις αρχές του 2011. Οι κατηγορίες περιλαμβάνουν φόνους, βασανιστήρια και αυθαίρετες φυλακίσεις, πράξεις που ο δικαστής χαρακτήρισε ως «εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας». Ο Νατζίμπ αντιμετωπίζει επίσης ειδική κατηγορία για «βασανιστήρια που οδήγησαν σε θάνατο» στο κέντρο κράτησης που τελούσε υπό την εποπτεία του. Οι επόμενες ακροαματικές συνεδριάσεις ορίστηκαν για τις 19 Μαΐου, σύμφωνα με το συριακό πρακτορείο ειδήσεων SANA.
Ο Ατέφ Νατζίμπ είναι ένας από τους πρώτους πρώην αξιωματούχους του καθεστώτος Άσαντ που συνελήφθησαν μετά την ανατροπή του. Λίγο μετά την έναρξη της εξέγερσης, είχε απαλλαγεί από τα καθήκοντά του, ωστόσο οι νέες αρχές τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν ενώπιον της δικαιοσύνης. Η δίκη του αποτελεί ορόσημο για τη Συρία, καθώς είναι η πρώτη φορά που πρώην ανώτατος αξιωματούχος του καθεστώτος λογοδοτεί ενώπιον συριακού δικαστηρίου για τις πράξεις του κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Το πλαίσιο: Η Ντεράα και η αφορμή της εξέγερσης
Η Ντεράα έχει ιδιαίτερη συμβολική σημασία για τη σύγχρονη συριακή ιστορία, καθώς εκεί ξεκίνησε η εξέγερση που συγκλόνισε τη χώρα. Στις 15 Μαρτίου 2011, η σύλληψη 15 μαθητών — που κατηγορήθηκαν για τη γραφή αντικυβερνητικών συνθημάτων σε τοίχους της πόλης — πυροδότησε κύμα διαδηλώσεων σε ολόκληρη τη Συρία. Η βίαιη καταστολή αυτών των αρχικών κινητοποιήσεων, για την οποία ο Νατζίμπ θεωρείται υπεύθυνος, οδήγησε σε κλιμάκωση της βίας και τελικά σε εμφύλιο πόλεμο. Ο δικαστής αναφέρθηκε συγκεκριμένα σε αυτά τα γεγονότα κατά την ανάγνωση του κατηγορητηρίου, τονίζοντας ότι «το κίνημα ειρηνικής διαμαρτυρίας κατεστάλη με υπερβολική βία».
Παράλληλα, η δίκη φωτίζει το ζήτημα της λογοδοσίας για τις πράξεις του καθεστώτος Άσαντ κατά τη διάρκεια των 13 χρόνων σύγκρουσης. Ο Μπασάρ αλ-Άσαντ και ο αδελφός του Μαχέρ δικάζονται ερήμην, καθώς βρίσκονται εκτός Συρίας μετά την ανατροπή τους τον Δεκέμβριο του 2024. Η απόφαση της συριακής δικαιοσύνης να προχωρήσει σε αυτές τις δίκες, ακόμα και ερήμην των κυριότερων κατηγορουμένων, καταδεικνύει τη βούληση των νέων αρχών να αντιμετωπίσουν το παρελθόν μέσω θεσμικών διαδικασιών. Ο δικαστής Φαχρ αλ-Ντιν αλ-Αριάν υπογράμμισε τον ιστορικό χαρακτήρα της διαδικασίας, τοποθετώντας τη δίκη στο ευρύτερο πλαίσιο της μεταβατικής δικαιοσύνης.
Τι ακολουθεί
Οι επόμενες ακροαματικές συνεδριάσεις της δίκης ορίστηκαν για τις 19 Μαΐου, σύμφωνα με το συριακό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων SANA. Το δικαστήριο έχει ακούσει ήδη τόσο τις δηλώσεις του Ατέφ Νατζίμπ όσο και μαρτύρων, ενώ η διαδικασία αναμένεται να συνεχιστεί με την εξέταση περισσότερων αποδεικτικών στοιχείων. Η δίκη παρακολουθείται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον διεθνώς, ως το πρώτο παράδειγμα εφαρμογής μεταβατικής δικαιοσύνης στη Συρία μετά τη λήξη του καθεστώτος Άσαντ. Το αποτέλεσμά της θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την πορεία των επόμενων δικαστικών διαδικασιών κατά πρώην αξιωματούχων.
