Ιστορικά υψηλά επίπεδα εσωτερικού εκτοπισμού κατέγραψε το 2025 σε παγκόσμιο επίπεδο, με 82,2 εκατομμύρια ανθρώπους να αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις εστίες τους χωρίς να διασχίσουν σύνορα. Για πρώτη φορά στα χρονικά, οι ένοπλες συγκρούσεις ξεπέρασαν τις φυσικές καταστροφές ως βασική αιτία εσωτερικού εκτοπισμού. Τα στοιχεία προκύπτουν από κοινή ετήσια έκθεση του Παρατηρητηρίου Εσωτερικού Εκτοπισμού (IDMC) και του Νορβηγικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες (NRC), που δόθηκε στη δημοσιότητα σήμερα.
Τι έγινε: Ρεκόρ εκτοπισμών από πολέμους
Το 2025 καταγράφηκαν συνολικά 65,8 εκατομμύρια νέοι εκτοπισμοί στο εσωτερικό χωρών — ένας αριθμός που συμπεριλαμβάνει και όσους αναγκάστηκαν να φύγουν επανειλημμένα από τα σπίτια τους. Από αυτούς, 32,3 εκατομμύρια εκτοπισμοί οφείλονταν σε ένοπλες συγκρούσεις και βία, ενώ 29,9 εκατομμύρια προκλήθηκαν από φυσικές καταστροφές όπως πλημμύρες. Ο αριθμός των εκτοπισμών από συγκρούσεις αυξήθηκε κατά 60% σε σχέση με το 2024, σηματοδοτώντας μια ανατροπή στην ιστορία της παρακολούθησης των εκτοπισμών παγκοσμίως.
Το συνολικό απόθεμα των εσωτερικά εκτοπισμένων έφτασε στα 82,2 εκατομμύρια — ο δεύτερος υψηλότερος αριθμός στα χρονικά, ελαφρώς χαμηλότερος από το τραγικό ρεκόρ του 2024. Από αυτούς, 68,6 εκατομμύρια παραμένουν εκτοπισμένοι λόγω ένοπλων συγκρούσεων, κατανεμημένοι σε 54 χώρες. Σχεδόν οι μισοί εντοπίζονται σε μόλις πέντε κράτη, γεγονός που αποκαλύπτει πόσο γεωγραφικά συγκεντρωμένη παραμένει η κρίση.
Ηγεμόνας στη θλιβερή αυτή κατάταξη είναι το Σουδάν, όπου ο εμφύλιος πόλεμος μαίνεται ακόμη, με πάνω από 9 εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένους — ο μεγαλύτερος αριθμός για τρίτη συνεχόμενη χρονιά. Ακολουθούν η Κολομβία, η Συρία, η Υεμένη και το Αφγανιστάν. Ωστόσο, τα δύο τρίτα των νέων εσωτερικών εκτοπισμών λόγω ένοπλων συγκρούσεων καταγράφηκαν στο Ιράν και τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, με περίπου 10 εκατομμύρια εκτοπισμένους σε καθεμία.
Αντιδράσεις: «Σήμα συναγερμού» από τους ειδικούς
Η Τρέισι Λούκας, διευθύντρια του IDMC, μίλησε στο Γαλλικό Πρακτορείο με ιδιαίτερα ανήσυχο τόνο. «Οι αριθμοί παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα», τόνισε, χαρακτηρίζοντας τις νέες τάσεις «σήμα συναγερμού». Παράλληλα, υπογράμμισε ότι «δεν είχαμε καταγράψει ποτέ τόσο ιλιγγιώδη αριθμό εκτοπισμών οφειλόμενων σε συγκρούσεις», αποτυπώνοντας την ανησυχία του διεθνούς κοινότητας για την εξέλιξη αυτή.
Ο Γιαν Έγκελαντ, διευθυντής του Νορβηγικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες, ήταν ακόμη πιο κατηγορηματικός στην αξιολόγησή του. «Ο εσωτερικός εκτοπισμός δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων μαρτυρά την παγκόσμια κατάρρευση της πρόληψης συγκρούσεων και της προστασίας των αμάχων», τόνισε σε ανακοίνωσή του. Ο ίδιος επισήμανε επίσης ότι «αναρίθμητες οικογένειες επιστρέφουν στα κατεστραμμένα σπίτια τους και βρίσκονται μπροστά σε ανύπαρκτες υπηρεσίες».
Ο Έγκελαντ έστρεψε ιδιαίτερα την προσοχή στις περιοχές με τις πιο έντονες πληθυσμιακές μετακινήσεις. «Από τη ΛΔ Κονγκό ως το Σουδάν, περνώντας από το Ιράν και τον Λίβανο, εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί κι έρχονται να προστεθούν σε επίπεδα που ήδη έσπαγαν ρεκόρ», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι οι εκτοπισμοί από καταστροφές σημείωσαν μείωση κατά 35%, γεγονός που ωστόσο επισκιάζεται από την έκρηξη των εκτοπισμών εξαιτίας βίαιων συγκρούσεων.
Τι ακολουθεί: Η τάση προβλέπεται να επιδεινωθεί
Οι ειδικοί προβλέπουν περαιτέρω αύξηση των εκτοπισμών στο άμεσο μέλλον. Καθώς νέες συγκρούσεις προστίθενται στις ήδη πολλαπλές προϋπάρχουσες, η πίεση στους πληθυσμούς των εμπόλεμων περιοχών εντείνεται. Το IDMC και το NRC καλούν τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει δράση τόσο για την πρόληψη νέων συγκρούσεων όσο και για την παροχή ουσιαστικής βοήθειας στις οικογένειες που επιστρέφουν σε κατεστραμμένες περιοχές χωρίς καμία υποστήριξη. Η έκθεση των δύο οργανισμών λειτουργεί ως επείγουσα έκκληση για διεθνή ανταπόκριση απέναντι σε μια κρίση που, σύμφωνα με τα ίδια τα δεδομένα, δεν έχει προηγούμενο στη σύγχρονη ιστορία.
