Η κυβέρνηση προχωρά σε ριζική αναδιάρθρωση της στεγαστικής πολιτικής με στόχο να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών και να μειωθεί το κόστος στέγασης για χιλιάδες νοικοκυριά. Το σχέδιο, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ ως Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035, προβλέπει φθηνότερα στεγαστικά δάνεια, μειωμένο ΦΠΑ για κοινωνικές κατοικίες, αξιοποίηση δημόσιας γης και αλλαγές στο πρόγραμμα Golden Visa. Ο συνολικός προϋπολογισμός του πακέτου ξεπερνά τα 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ και εκτείνεται μέχρι το 2035.
Η ανάγκη για νέα στεγαστική πολιτική προέκυψε καθώς το κόστος στέγασης απορροφά πλέον μεγάλο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού, ενώ η εξεύρεση προσιτής κατοικίας έχει εξελιχθεί σε δύσκολη υπόθεση για χιλιάδες νοικοκυριά σε όλη τη χώρα. Η κυβέρνηση επιχειρεί, μέσω της νέας στρατηγικής, να διαμορφώσει διαφορετικό τοπίο στην αγορά κατοικίας, συνδυάζοντας χρηματοδοτικά εργαλεία, φορολογικές ελαφρύνσεις και αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας.
Πενήντα μέτρα για τη στεγαστική πολιτική έως το 2035
Η νέα στρατηγική συγκεντρώνει συνολικά 50 μέτρα. Από αυτά, τα 36 εφαρμόζονται ήδη ή έχουν δρομολογηθεί, ενώ τα υπόλοιπα 14 αποτελούν νέες προτεινόμενες παρεμβάσεις. Δέκα από αυτές θεωρούνται άμεσης προτεραιότητας, ενώ τέσσερις έχουν πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα υλοποίησης. Το σχέδιο αντλεί στοιχεία από μοντέλα που εφαρμόζονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία και η Πορτογαλία, προσαρμοσμένα στα ελληνικά δεδομένα.
Ανάμεσα στα νέα μέτρα ξεχωρίζει ο εκσυγχρονισμός του συστήματος έκδοσης οικοδομικών αδειών, με αναβάθμιση ψηφιακών εργαλείων όπως οι e-Άδειες και ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης. Σχεδιάζεται μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα δεδομένων, αυτοματοποιημένοι έλεγχοι και αξιοποίηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την επαλήθευση δικαιολογητικών, ώστε να μειωθεί ο χρόνος έκδοσης αδειών και να επιταχυνθεί η ανέγερση νέων κατοικιών. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία Ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής, ο οποίος θα αναλάβει τον συντονισμό των επιμέρους παρεμβάσεων.
Στο πακέτο περιλαμβάνεται επίσης πρόγραμμα φοιτητικής συγκατοίκησης, με ψηφιακή πλατφόρμα όπου οι ιδιοκτήτες θα καταχωρούν ακίνητα κατάλληλα για μίσθωση σε φοιτητές, ενώ οι ίδιοι οι φοιτητές θα αντιστοιχίζονται με πιθανούς συγκατοίκους. Το Δημόσιο θα παρέχει εγγυήσεις προς τους ιδιοκτήτες για την κάλυψη μέρους του κινδύνου από μη καταβολή ενοικίου ή τυχόν ζημιές, ενώ προβλέπονται τυποποιημένες διαδικασίες μίσθωσης και κριτήρια καταλληλότητας των κατοικιών. Αντίστοιχη ψηφιακή πλατφόρμα σχεδιάζεται και για δημοσίους υπαλλήλους, όπως εκπαιδευτικούς και γιατρούς, που υπηρετούν σε νησιωτικούς δήμους όπου η στεγαστική πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη.
Κίνητρα για κατασκευή κατοικιών και αξιοποίηση δημόσιας γης
Η στρατηγική προβλέπει χρηματοδοτικά εργαλεία για εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων σε επιλεγμένες περιοχές, με χαμηλότοκα δάνεια, εγγυήσεις, επιδοτήσεις επιτοκίου και άλλα συγχρηματοδοτικά εργαλεία. Βασική πηγή χρηματοδότησης θα αποτελέσει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ενώ προϋπόθεση για τη συμμετοχή εταιρειών θα είναι μέρος των νέων κατοικιών να διατίθεται με κοινωνικό ή προσιτό μίσθωμα. Στόχος της κυβέρνησης είναι η ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών ειδικά σε περιοχές όπου η ζήτηση έχει εκτινάξει τις τιμές τα τελευταία χρόνια.
Ειδική μέριμνα δίνεται στις νησιωτικές περιοχές, όπου το στεγαστικό πρόβλημα είναι ιδιαίτερα οξύ λόγω της τουριστικής ζήτησης. Σχεδιάζεται εξειδικευμένο πρόγραμμα αξιοποίησης δημόσιας γης μέσω παραχώρησης σε αναδόχους, με τις κατοικίες που θα προκύψουν να διατίθενται με προκαθορισμένους όρους προσιτότητας. Η προτεραιότητα δίνεται στις στεγαστικές ανάγκες εργαζομένων σε δημόσιες υπηρεσίες, καθώς η έλλειψη κατοικίας σε πολλά νησιά δυσχεραίνει τη στελέχωση σχολείων και νοσοκομείων με μόνιμο προσωπικό.
Η δημιουργία του Ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής αναμένεται να καλύψει το θεσμικό κενό που υπάρχει σήμερα στον συντονισμό των επιμέρους παρεμβάσεων για τη στέγαση. Η κυβέρνηση επιδιώκει, μέσω της συνολικής στρατηγικής, να δώσει ενιαία κατεύθυνση σε μέτρα που μέχρι σήμερα εφαρμόζονταν αποσπασματικά από διαφορετικούς φορείς. Το χρονοδιάγραμμα έως το 2035 δίνει περιθώριο σταδιακής εφαρμογής, με τα δέκα μέτρα άμεσης προτεραιότητας να αναμένεται να τεθούν πρώτα σε εφαρμογή, ενώ οι τέσσερις μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις θα ολοκληρωθούν σε βάθος χρόνου.
