Η Γιαγιόι Κουσάμα, η κορυφαία Γιαπωνέζα εικαστικός που μετέτρεψε τα προσωπικά της βιώματα σε παγκόσμιο καλλιτεχνικό φαινόμενο, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 97 ετών. Ο θάνατός της επήλθε στις 14 Αυγούστου σε νοσοκομείο του Τόκιο, όπως ανακοίνωσε επίσημα η εταιρεία της, Yayoi Kusama Inc., την Πέμπτη 27 Αυγούστου. Η καλλιτέχνιδα νοσηλευόταν εξαιτίας πολλαπλής οργανικής ανεπάρκειας και, όπως ανέφερε το ατελιέ της, συνέχισε να ζωγραφίζει μέχρι τις τελευταίες της ημέρες, χωρίς να αφήσει ποτέ το πινέλο της.
Διαβάστε επίσης: Πέθανε η Γιαγιόι Κουσάμα, η βασίλισσα των πουά, σε ηλικία 97 ετών
Από τα παιδικά τραύματα στη Νέα Υόρκη
Η Γιαγιόι Κουσάμα γεννήθηκε το 1929 στο Ματσουμότο της Ιαπωνίας και πέρασε δύσκολα παιδικά χρόνια δίπλα σε μια κακοποιητική μητέρα και έναν άπιστο πατέρα. Η οικογένειά της διατηρούσε φυτώρια και η ίδια σχεδίαζε λουλούδια, παρά τις αντιδράσεις της μητέρας της. Από μικρή ηλικία βίωνε έντονες παραισθήσεις, βλέποντας τα λουλούδια να την περικυκλώνουν και να της μιλούν, με τη ζωγραφική να λειτουργεί ως μηχανισμός αντιμετώπισής τους. Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, σε ηλικία 13 ετών, επιστρατεύτηκε για την παραγωγή υφασμάτων για αλεξίπτωτα του ιαπωνικού στρατού, ενώ αργότερα σπούδασε την παραδοσιακή τεχνοτροπία nihonga στο Κιότο.
Απορρίπτοντας το ενδεχόμενο ενός κανονισμένου γάμου, η Κουσάμα έφυγε για τη Νέα Υόρκη το 1958. Εκεί συνδέθηκε με τον καλλιτέχνη Ντόναλντ Τζαντ και έκανε την ανατροπή της με τη σειρά «Infinity Nets», τεράστιους καμβάδες καλυμμένους με πουά. Το 1962 πούλησε τον πρώτο τέτοιο πίνακα στους καλλιτέχνες Φρανκ Στέλλα και Ντόναλντ Τζαντ για μόλις 75 δολάρια. Το 1963 στράφηκε στα «μαλακά γλυπτά», έπιπλα και αντικείμενα καλυμμένα με φαλλικά σχήματα από ύφασμα, μια απόπειρα να θεραπεύσει την αηδία της για το σεξ. Το 2014 το έργο της «White No 28» πουλήθηκε σε δημοπρασία για 7,1 εκατομμύρια δολάρια, σημειώνοντας τότε ρεκόρ για εν ζωή γυναίκα καλλιτέχνη.
Η ζωή στην ψυχιατρική κλινική και η παγκόσμια αναγνώριση
Από το 1977 η Γιαγιόι Κουσάμα επέλεξε να ζει οικειοθελώς σε ψυχιατρική κλινική του Τόκιο, δημιουργώντας ασταμάτητα έργα τέχνης. Έγινε παγκοσμίως γνωστή ως η «βασίλισσα των πουά» χάρη στα δωμάτια με καθρέφτες απείρου και τις χαρακτηριστικές κολοκύθες. Τα ψυχεδελικά μοτίβα της, σε συνδυασμό με την έντονη κόκκινη περούκα της, αποτέλεσαν σήμα κατατεθέν αναγνωρίσιμο σε όλο τον κόσμο. Αν και στην αρχή της καριέρας της αγνοήθηκε από την καλλιτεχνική σκηνή, κέρδισε αργότερα τεράστια εμπορική επιτυχία, με τα έργα της να εκτίθενται στα μεγαλύτερα μουσεία του πλανήτη.
Η επιρροή της Κουσάμα επεκτάθηκε και στον χώρο της μόδας, όπου τα μοτίβα της υιοθετήθηκαν από μεγάλους οίκους σχεδιασμού. Η δημιουργική της πρακτική δεν περιορίστηκε στη ζωγραφική και τη γλυπτική, καθώς περιελάμβανε επίσης περφόρμανς, μυθοπλασία και ποίηση. Στην ανακοίνωση του ατελιέ της αναφέρεται ότι «καθ’ όλη τη διάρκεια μιας εξαιρετικής ζωής, αφιερωμένης εξ ολοκλήρου στην καλλιτεχνική δημιουργία, η Κουσάμα ακολούθησε μια διεθνώς αναγνωρισμένη πορεία ως πρωτοπόρος avant-garde καλλιτέχνιδα».
Το μήνυμα του ατελιέ και η κληρονομιά της
Στην ίδια ανακοίνωση, η Yayoi Kusama Inc. τόνισε ότι η καλλιτέχνιδα «συνέχισε να ζωγραφίζει μέχρι τις τελευταίες της ημέρες, χωρίς να αφήσει ποτέ το πινέλο της, συνεχίζοντας την εξερεύνηση της παντοτινής αγάπης και της αιώνιας ψυχής». Το ίδρυμα δεσμεύτηκε να μεταφέρει τις επιθυμίες της Κουσάμα και, μέσω της τέχνης της, να συνεχίσει να προσφέρει ελπίδα και δύναμη σε ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Το έργο της Γιαγιόι Κουσάμα συνδέει τις προσωπικές παραισθήσεις μιας γυναίκας που πάλεψε με τραύματα και πόλεμο με ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα εικαστικά σύμπαντα του 20ού και του 21ού αιώνα.
