Δυτική Μακεδονία: Η δεύτερη χειρότερη πτώση ΑΕΠ στην ΕΕ

Η Δυτική Μακεδονία κατέγραψε τη δεύτερη πιο ραγδαία πτώση ΑΕΠ ανάμεσα σε όλες τις περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με τη νέα ετήσια έκδοση της Eurostat. Το πραγματικό ΑΕΠ της περιφέρειας συρρικνώθηκε κατά 18% την περίοδο 2019-2024, ενώ η οικονομία της ΕΕ μεγάλωσε συνολικά κατά 5,6%. Πέντε ελληνικές περιφέρειες καταγράφονται ανάμεσα στις οικονομικά ασθενέστερες της ηπείρου. Αυτή η εικόνα διαμορφώνεται τη στιγμή που η κυβέρνηση χτίζει τον προϋπολογισμό του 2027 στην αύξηση των επενδύσεων και στην επιστροφή σε υψηλότερη ανάπτυξη.

Πώς η απολιγνιτοποίηση εκτόξευσε την πτώση στη Δυτική Μακεδονία

Η έκδοση «Regions in Europe 2026» της Eurostat περιλαμβάνει αναλυτικά στοιχεία για την οικονομία και τις συνθήκες διαβίωσης κάθε περιοχής, με βάση την κατηγοριοποίηση NUTS σε γεωγραφικές ομάδες, περιφέρειες και νομούς. Τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα φτάνουν έως το 2024. Σε αυτό το διάστημα η Δυτική Μακεδονία κατέγραψε τη δεύτερη χειρότερη επίδοση ολόκληρης της ΕΕ, με πτώση 18%, πίσω μόνο από τη βουλγαρική περιφέρεια Yugoiztochen που υποχώρησε 20,5%. Στον αντίποδα, τις μεγαλύτερες αυξήσεις σημείωσαν δύο ιρλανδικές περιφέρειες, η Eastern and Midland με 38% και η Northern and Western με 36,4%.

Παράλληλα, πέντε ελληνικές περιφέρειες εμφανίζουν πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ, μετρημένο σε Πρότυπα Αγοραστικής Δύναμης, κάτω από το 50% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Στη χειρότερη θέση βρίσκεται το Βόρειο Αιγαίο με 42%, ενώ ακολουθούν η Ανατολική Μακεδονία - Θράκη και η Ήπειρος με 45%, η Δυτική Μακεδονία με 48% και η Δυτική Ελλάδα με 49%. Η Πελοπόννησος καταλέγεται στις 10 φτωχότερες περιφέρειες της ΕΕ, με το 38,1% του πληθυσμού της σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.

Την κατάρρευση στη Δυτική Μακεδονία τροφοδότησε κυρίως ο ρυθμός της απολιγνιτοποίησης. Η εφαρμογή της πράσινης μετάβασης απομάκρυνε το παραδοσιακό ενεργειακό στήριγμα της περιοχής με ταχύ ρυθμό. Σε εθνικό επίπεδο, τα προσωρινά στοιχεία για το 2025 τοποθετούν την Ελλάδα, μαζί με τη Βουλγαρία, στο χαμηλότερο πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ της ΕΕ, στο 68% του μέσου όρου.

Το στοίχημα του προϋπολογισμού του 2027 για ανάπτυξη 2,3%

Ο κυβερνητικός σχεδιασμός για το 2027 επιδιώκει να αντιστρέψει αυτές τις ανισότητες, στηριζόμενος σε αύξηση των επενδύσεων κατά 7,9% και σε ρυθμό ανάπτυξης 2,3%. Τα νέα έργα και οι επιχειρηματικές επενδύσεις αναμένεται να δώσουν ώθηση στην πραγματική οικονομία, ιδίως στις περιφέρειες που έμειναν πίσω. Για την επίτευξη των στόχων, καθοριστικό είναι το διαθέσιμο κεφάλαιο και το κόστος χρηματοδότησής του.

Οι ανακοινώσεις της 21ης Οκτωβρίου κατέδειξαν την πρόοδο στο δημοσιονομικό μέτωπο, με τη Eurostat να επιβεβαιώνει την υποχώρηση του δημόσιου χρέους. Στο οκτάμηνο Ιανουαρίου - Αυγούστου 2026 η χώρα εισέπραξε 9,4% περισσότερα από τον τουρισμό και περιόρισε το εμπορικό της έλλειμμα, καθώς οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν ταχύτερα από τις εισαγωγές. Την ίδια ώρα, η Τράπεζα της Ελλάδος κατέγραψε εξωτερικό έλλειμμα 8,9 δισ. ευρώ, με τις συνολικές ανάγκες χρηματοδότησης της οικονομίας από το εξωτερικό να διαμορφώνονται στα 8,5 δισ. ευρώ.

Το διεθνές περιβάλλον έχει γίνει πιο δαπανηρό. Ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας στο ΕΛΙΑΜΕΠ στις 22 Οκτωβρίου, τοποθέτησε το μέσο δεκαετές επιτόκιο στην Ευρώπη περίπου στο 4%, έναντι 1,1% παλαιότερα. Τις δυσκολότερες συνθήκες τις συνδέει με τις δημοσιονομικές πιέσεις και το υψηλό ενεργειακό κόστος. Η συνέχιση της μείωσης του χρέους δίνει στην κυβέρνηση περιθώριο να χρηματοδοτήσει το αναπτυξιακό σχέδιο, ακόμη κι εν μέσω ενός πιο απαιτητικού διεθνούς περιβάλλοντος.