Η ολική έκλειψη Ηλίου βρίσκεται σε εξέλιξη σήμερα, Τετάρτη 12 Αυγούστου, καθώς η Σελήνη περνά ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, ρίχνοντας τη σκιά της σε μια στενή ζώνη που διασχίζει την Ισλανδία, τη Γροιλανδία, την Ισπανία και ένα μικρό τμήμα της Πορτογαλίας. Πρόκειται για την πρώτη ολική έκλειψη που διασχίζει την ηπειρωτική Ισπανία εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα, με εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες να έχουν ήδη φτάσει στη χώρα για να παρακολουθήσουν το φαινόμενο. Στην Ελλάδα η έκλειψη θα είναι ορατή μόνο ως μια πολύ περιορισμένη μερική φάση, κυρίως στη δυτική και βορειοδυτική χώρα.
Το «μονοπάτι της ολότητας» και οι ώρες του φαινομένου
Η σκιά της Σελήνης θα διανύσει περίπου 8.260 χιλιόμετρα μέσα σε μιάμιση ώρα, κινούμενη από την περιοχή του Βόρειου Πόλου προς τα νότια, με το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής να βρίσκεται πάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό. Η μέγιστη διάρκεια της ολικότητας θα φτάσει τα 2 λεπτά και 18 δευτερόλεπτα, με τη μεγαλύτερη διάρκεια πλήρους συσκότισης να καταγράφεται κοντά στην Ισλανδία. Το μέγιστο της έκλειψης θα σημειωθεί στις 17:45:53 UTC, δηλαδή στις 20:45:53 ώρα Ελλάδας. Στην Ισπανία, όπου αναμένονται τα μεγαλύτερα πλήθη, η ολικότητα θα κορυφωθεί μεταξύ 20:26 και 20:33 τοπική ώρα, ανάλογα με την περιοχή, λίγο πριν από το ηλιοβασίλεμα, με τη διάρκειά της να έχει περιοριστεί περίπου στο ένα λεπτό. Για παράδειγμα, στο Σανταντέρ η ολικότητα ξεκινά στις 20:26:57 ώρα Ελλάδας και διαρκεί περίπου ένα λεπτό, ενώ στο Μπιλμπάο αρχίζει στις 20:27:23 και κρατά περίπου 31 δευτερόλεπτα.
Η μερική έκλειψη θα είναι ορατή σε πολύ ευρύτερη περιοχή, από τη Σιβηρία και την Αλάσκα έως τον Καναδά, τις βόρειες Ηνωμένες Πολιτείες, μεγάλο μέρος της Ευρώπης και τμήματα της δυτικής Αφρικής. Στο Δουβλίνο θα καλυφθεί περίπου το 94% του ηλιακού δίσκου, στο Όσλο το 83%, στο Μόντρεαλ το 18% και στη Νέα Υόρκη μόλις το 9%. Στην Ελλάδα, μόνο η βορειοδυτική χώρα θα δει κάτι αντίστοιχο: στην Κέρκυρα η έκλειψη αναμένεται να ξεκινήσει περίπου στις 20:33, με το μέγιστο γύρω στις 20:37, χωρίς όμως το χαρακτηριστικό «σβήσιμο» του Ήλιου που θα ζήσουν οι κάτοικοι της Ισπανίας.
Η φρενίτιδα στην Ισπανία και οι επιστημονικές αποστολές
Οι ισπανικές αρχές υπολογίζουν ότι τουλάχιστον 460.000 ταξιδιώτες έχουν φτάσει στη χώρα ειδικά για την έκλειψη, με τα ξενοδοχεία να καταγράφουν κρατήσεις μηνών από περιοχές όπως η Ιαπωνία και οι ΗΠΑ. Πάνω από 300.000 από αυτούς αναμένεται να κατευθυνθούν προς κωμοπόλεις και χωριά της αγροτικής Ισπανίας, αναζητώντας το καλύτερο σημείο παρατήρησης. «Θα είναι φαντασμαγορικό», δήλωσε στον Guardian ο Σέσαρ Γκονθάλεθ, αστρονόμος και επιστημονικός επικοινωνιολόγος στο Πλανητάριο της Μαδρίτης, τονίζοντας ότι η Ισπανία είναι η μόνη χώρα στον κόσμο όπου το φαινόμενο θα είναι ορατό σε πραγματικά καλές συνθήκες. Η Δρ. Μέγκαν Άργκο, αναπληρώτρια καθηγήτρια Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο του Λάνκασαϊρ, εξήγησε ότι η Σελήνη και ο Ήλιος πρέπει να ευθυγραμμιστούν με ακρίβεια για να καλυφθεί πλήρως ο ηλιακός δίσκος, κάτι που δεν συμβαίνει σε κάθε πανσέληνο λόγω της κλίσης της τροχιάς της Σελήνης.
Παράλληλα με τις εικόνες που θα προσφέρουν εκατομμύρια θεατές μέσω κινητών τηλεφώνων, η NASA θα παρακολουθήσει τη σκιά της Σελήνης με ερευνητικό αεροσκάφος τύπου WB-57, ενώ το πρόγραμμα Nationwide Eclipse Ballooning Project θα στείλει φοιτητές αμερικανικών πανεπιστημίων στην Ισλανδία και την Ισπανία για να εκτοξεύσουν επιστημονικά αερόστατα πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την έκλειψη, με στόχο να μελετηθεί πώς η προσωρινή μείωση του ηλιακού φωτός επηρεάζει την ατμόσφαιρα. Το φαινόμενο αναμένεται να επηρεάσει και τη συμπεριφορά των ζώων: πουλιά που κελαηδούν όλη την ημέρα συνήθως σιωπούν τη στιγμή που πέφτει το σκοτάδι, κουκουβάγιες και άλλα νυκτόβια ζώα ενεργοποιούνται σαν να ήρθε το σούρουπο, ενώ σκύλοι και γάτες συχνά περπατούν νευρικά ή κρύβονται, με ερευνητές να συγκρίνουν την αντίδραση αυτή με όσα βιώνουν τα κατοικίδια στα πυροτεχνήματα ή στις καταιγίδες.
Τι ακολουθεί το βράδυ: Περσείδες και έξι πλανήτες
Η ολική έκλειψη δεν θα είναι το μοναδικό αστρονομικό γεγονός της ημέρας. Πριν από την ανατολή του Ήλιου, έξι πλανήτες σχημάτισαν ένα εντυπωσιακό τόξο στον ουρανό, ενώ το βράδυ κορυφώνεται η βροχή διαττόντων αστέρων των Περσείδων, μία από τις πιο δημοφιλείς του καλοκαιριού. Οι συνθήκες θα είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές για παρατήρηση, καθώς η Σελήνη βρίσκεται στη φάση της νέας Σελήνης και δεν θα υπάρχει φωτεινό φεγγάρι να περιορίσει την ορατότητα των αμυδρών μετεώρων. Στην Ελλάδα, η καλύτερη περίοδος για παρατήρηση των Περσείδων τοποθετείται μεταξύ 02:00 και 05:00 τα ξημερώματα. Όσοι δεν βρίσκονται στη ζώνη της ολικότητας θα μπορούν να παρακολουθήσουν την έκλειψη μέσω ζωντανών μεταδόσεων: η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA) θα μεταδώσει από την Ισπανία με έναρξη στις 19:30 ώρα Ελλάδας, ενώ η NASA θα ξεκινήσει τη δική της μετάδοση στις 20:15, με εικόνες από διαφορετικά σημεία της διαδρομής και συζητήσεις με ειδικούς.
