Η ασφάλεια των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων στα ελληνικά σπίτια αναδεικνύεται ξανά σε κρίσιμο ζήτημα, καθώς εκατοντάδες χιλιάδες κατοικίες διαθέτουν παλιές καλωδιώσεις που δεν έχουν σχεδιαστεί για τις σημερινές ενεργειακές ανάγκες. Το Ελληνικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων (ΕΛΙΤΗΕ) προειδοποιεί ότι η ομαλή λειτουργία ενός σπιτιού δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι η εγκατάστασή του είναι ασφαλής. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το Ινστιτούτο, το 85,7% των κατοικιών στην Ελλάδα έχει κατασκευαστεί πριν από το 1990, ενώ το 42,1% χτίστηκε πριν από το 1970.
Παλιές καλωδιώσεις για σύγχρονες συσκευές
Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στο γεγονός ότι οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις αυτών των κατοικιών σχεδιάστηκαν σε μια εποχή με πολύ διαφορετικές ενεργειακές απαιτήσεις. Σήμερα, κλιματιστικά, ηλεκτρικές κουζίνες, στεγνωτήρια, θερμοσίφωνες και αντλίες θερμότητας λειτουργούν καθημερινά σε σπίτια των οποίων τα καλώδια και οι ασφάλειες παραμένουν αμετάβλητα εδώ και δεκαετίες. Το ΕΛΙΤΗΕ επισημαίνει ότι η παλαιότητα του υλικού, σε συνδυασμό με φθορές και πρόχειρες παρεμβάσεις, μπορεί να οδηγήσει σε υπερθέρμανση καλωδίων, βλάβες στο ηλεκτρολογικό υλικό, ηλεκτροπληξία ή ακόμη και πυρκαγιά.
Ιδιαίτερα προβληματική κρίνεται η κατάσταση της γείωσης σε πολλά ελληνικά σπίτια. Το Ινστιτούτο αναφέρει περιπτώσεις στην Αττική όπου δίκτυα ύδρευσης έχουν χρησιμοποιηθεί ως ηλεκτρόδιο ή αγωγός γείωσης, μια πρακτική που δεν πληροί τις σύγχρονες προδιαγραφές ασφαλείας. Ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο, σύμφωνα με το ΕΛΙΤΗΕ, δημιουργούν οι αυτοσχέδιες επεμβάσεις στους ηλεκτρικούς πίνακες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα που καταγράφει το Ινστιτούτο είναι η τοποθέτηση αλουμινόχαρτου σε ασφάλειες τήξεως, μια πρακτική που ουσιαστικά ακυρώνει έναν βασικό μηχανισμό προστασίας της εγκατάστασης.
Πότε είναι υποχρεωτικός ο επανέλεγχος
Το ισχύον νομικό πλαίσιο προβλέπει, από το 2021, συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα εντός των οποίων πρέπει να πραγματοποιείται επανέλεγχος των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων. Στις κατοικίες, ο έλεγχος πρέπει να γίνεται τουλάχιστον κάθε δέκα χρόνια, ενώ στους επαγγελματικούς χώρους το διάστημα περιορίζεται στα πέντε χρόνια. Για χώρους συνάθροισης κοινού και για υπαίθριες επαγγελματικές εγκαταστάσεις, η νομοθεσία θέτει ακόμη πιο αυστηρό όριο, με επανέλεγχο κάθε δύο χρόνια.
Πέρα από τον τακτικό επανέλεγχο, προβλέπεται και έκτακτος έλεγχος σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Αυτός είναι υποχρεωτικός όταν πραγματοποιείται τροποποίηση στον ηλεκτρικό πίνακα ενός ακινήτου. Σε επαγγελματικούς χώρους και σε χώρους συνάθροισης κοινού, ο έκτακτος έλεγχος απαιτείται επιπλέον σε περιπτώσεις μεταβίβασης της ιδιοκτησίας ή αλλαγής χρήσης του χώρου. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, ο αρμόδιος ηλεκτρολόγος συντάσσει την Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη (ΥΔΕ), η οποία πιστοποιεί την ασφάλεια της εγκατάστασης και υποβάλλεται στο σχετικό μητρώο του ΔΕΔΔΗΕ.
Η άγνοια των ιδιοκτητών ως πρόσθετος παράγοντας κινδύνου
Στην πράξη, όπως επισημαίνει το ΕΛΙΤΗΕ, μεγάλο μέρος των ιδιοκτητών κατοικιών αγνοεί πλήρως την ύπαρξη της υποχρέωσης για επανέλεγχο. Πολλοί κινητοποιούνται μόνο όταν χρειαστεί να προσκομίσουν το σχετικό πιστοποιητικό για κάποια άλλη διαδικασία, όπως αγοραπωλησία ή ενοικίαση ακινήτου, και όχι επειδή ενημερώθηκαν προληπτικά για την κατάσταση της εγκατάστασής τους. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το ηλικιωμένο κτιριακό απόθεμα, διαμορφώνει ένα περιβάλλον όπου χιλιάδες σπίτια λειτουργούν καθημερινά με εγκαταστάσεις που δεν έχουν ελεγχθεί ποτέ από την κατασκευή τους.
Το Ινστιτούτο υπογραμμίζει ότι η απουσία ορατού προβλήματος δεν αποτελεί απόδειξη ασφάλειας. Ένα σπίτι μπορεί να τροφοδοτείται κανονικά με ρεύμα για χρόνια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η καλωδίωση, η γείωση και ο ηλεκτρικός πίνακας πληρούν τις σημερινές προδιαγραφές. Για τον λόγο αυτό, το ΕΛΙΤΗΕ συνιστά στους ιδιοκτήτες να μην περιμένουν να προκύψει ανάγκη για πιστοποιητικό, αλλά να προγραμματίζουν οι ίδιοι τον έλεγχο της εγκατάστασής τους μέσα στα χρονικά περιθώρια που ορίζει η νομοθεσία, ώστε να αποφεύγονται καταστάσεις που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια του νοικοκυριού.
