Νέα ένταση στο Αιγαίο καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες, καθώς η Τουρκία ανοίγει νέα μέτωπα αντιπαράθεσης με την Ελλάδα με αφορμή περιβαλλοντικά και ενεργειακά ζητήματα. Οι πρόσφατες ανακοινώσεις της Άγκυρας για θαλάσσια περιβαλλοντικά πάρκα, σε συνδυασμό με το ελληνικό χωροταξικό σχέδιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, ανεβάζουν τους τόνους στην περιοχή. Αναλυτές εκτιμούν πως η περίοδος σχετικής ηρεμίας στα ελληνοτουρκικά τελειώνει και η ένταση στο Αιγαίο αναμένεται να κλιμακωθεί περαιτέρω τους επόμενους μήνες.
Διαβάστε επίσης: Το ΥΠΕΞ απαντά στην Τουρκία για την κυριαρχία στο Αιγαίο
Ένταση στο Αιγαίο: Νέα ενεργειακά μέτωπα
Βασικός πυλώνας της τουρκικής πολιτικής παραμένει η λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα», σύμφωνα με την οποία η Άγκυρα δεν πρόκειται να επιτρέψει στην Ελλάδα να προχωρήσει χωρίς τη δική της άδεια σε δραστηριότητες στο μισό Αιγαίο, όπως θαλάσσιες έρευνες ή ενεργειακές διασυνδέσεις. Η ελληνική πλευρά είχε επιλέξει στο παρελθόν να αποφύγει την τριβή, προχωρώντας σε έρευνες υδρογονανθράκων μόνο στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης, αποφεύγοντας το Αιγαίο. Η επιλογή αυτή, ωστόσο, φτάνει πλέον σε αδιέξοδο, καθώς οι υδρογονάνθρακες δεν αποτελούν πια το μοναδικό πεδίο πιθανής αντιπαράθεσης γύρω από την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την υφαλοκρηπίδα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε το περιστατικό στην Κάσο το 2024, όταν τουρκικά πλοία παρεμπόδισαν τις βυθομετρικές έρευνες για το υποβρύχιο καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου (GSI). Η Ελλάδα καλείται τώρα όχι μόνο να ολοκληρώσει το συγκεκριμένο έργο, με τη βοήθεια της Γαλλίας, αλλά και να ξεκινήσει τα αντίστοιχα καλώδια που θα συνδέσουν τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο. Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση σχεδιάζει την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών πάρκων σε αρκετές περιοχές του Αιγαίου, ενώ και η Τουρκία προχωρά στο δικό της αντίστοιχο πρόγραμμα, με στόχο εγκαταστάσεις κοντά στην Ίμβρο και την Τένεδο, χωρίς όμως να έχουν γνωστοποιηθεί ακόμη οι ακριβείς συντεταγμένες ούτε αν αυτές συμβαδίζουν με το διεθνές δίκαιο.
Η διαφορά ανάμεσα στα υποβρύχια καλώδια και τα υπεράκτια αιολικά αφενός, και στα θαλάσσια περιβαλλοντικά πάρκα αφετέρου, είναι ότι τα πρώτα αποτελούν φυσικές υποδομές μακράς διαρκείας. Οι ανεμογεννήτριες, για παράδειγμα, τοποθετούνται για δεκαετίες και παράγουν ένα διαρκές τετελεσμένο, γεγονός που θα μπορούσε θεωρητικά να λειτουργήσει ως αναθεωρητικός μοχλός πίεσης στην περιοχή.
Αντιδράσεις και το ευρύτερο πλαίσιο
Η τακτική της προηγούμενης ειδοποίησης της Τουρκίας κάθε φορά που η Ελλάδα σχεδιάζει ένα νέο έργο έχει ήδη συζητηθεί, καθώς στο παρελθόν ένα τηλεπικοινωνιακό καλώδιο προχώρησε με αυτόν τον τρόπο. Η τακτική αυτή θεωρείται αδιέξοδη για δύο λόγους: πρώτον, η ειδοποίηση αποκτά αξία για την Άγκυρα μόνο εφόσον γνωστοποιείται ευρέως και φτάνει στη διεθνή κοινότητα, κάτι που ωθεί την τουρκική πλευρά να δημοσιοποιεί πρακτικές που η ελληνική διπλωματία θα προτιμούσε να κρατήσει αθέατες. Δεύτερον, μια τέτοια στάση οδηγεί αναπόφευκτα σε ολοένα νέες απαιτήσεις από την τουρκική πλευρά.
Ο αναλυτής Μιχάλης Στούκας σημειώνει πως η Τουρκία ποτέ δεν εγκαταλείπει τις πάγιες διεκδικήσεις της απέναντι στην Ελλάδα, παρά μόνο τις αφήνει προσωρινά στην άκρη για να τις επαναφέρει αργότερα εμπλουτισμένες. Κατά την ανάλυσή του, η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ άλλαξε τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή αλλά και στην ευρύτερη περιοχή, με την Άγκυρα να προβάλλει σταθερά τη γεωστρατηγική της θέση και τον πληθυσμό της, που αγγίζει τα 88 εκατομμύρια κατοίκους.
Στο ίδιο κείμενο επισημαίνεται πως η Ελλάδα είχε παραμείνει σχετικά αδρανής σε ό,τι αφορά τους αμυντικούς εξοπλισμούς κατά τα προηγούμενα χρόνια, με τα γεγονότα στον Έβρο το 2020, όταν αποτράπηκε προσπάθεια εισόδου χιλιάδων μεταναστών, να αποτελούν σημείο καμπής. Έκτοτε η χώρα προχώρησε σε σταδιακό εξοπλισμό, με τα γαλλικά μαχητικά Rafale και την αναβάθμιση των F-16 σε έκδοση Viper να προσφέρουν αεροπορική υπεροχή. Αναφέρεται επίσης το περιστατικό κοντά στο Καστελλόριζο, όπου η φρεγάτα «Λήμνος» ήρθε σε επαφή με την τουρκική «Kemal Reis», ενώ το τελευταίο διάστημα καταγράφεται εκ νέου αύξηση στις παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου από τουρκικά αεροσκάφη.
