Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ συνεδριάζει σήμερα για τη δεύτερη «ενδεικτική ψηφοφορία» ενόψει της εκλογής του νέου Γενικού Γραμματέα του διεθνούς οργανισμού. Η διαδικασία, που ξεκινά στις 17:00 ώρα Ελλάδας (10:00 στη Νέα Υόρκη), θα καθορίσει ποιος ή ποια θα διαδεχθεί τον Αντόνιο Γκουτέρες. Ο Πορτογάλος διπλωμάτης, 77 ετών, ολοκληρώνει στις 31 Δεκεμβρίου τη δεύτερη πενταετή θητεία του. Επτά υποψηφιότητες, πέντε γυναικών και δύο ανδρών, βρίσκονται στο τραπέζι των 15 κρατών-μελών του Συμβουλίου.
Διαβάστε επίσης: Η Ρωσία και οι ΗΠΑ κατά της Αναλένα Μπέρμποκ στον ΟΗΕ
Πώς λειτουργεί η ψηφοφορία για τον νέο Γενικό Γραμματέα
Τα 15 κράτη-μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας καλούνται να ψηφίσουν με ανώνυμο τρόπο, τοποθετώντας ένα από τρία πρόσημα σε κάθε υποψηφιότητα: «ενθαρρύνω», «αποθαρρύνω» ή «δεν εκφράζω γνώμη». Πρόκειται για τη δεύτερη τέτοια δοκιμή μετά την πρώτη «ενδεικτική ψηφοφορία» που έγινε στις 30 Ιουλίου. Τότε, η Ρεβέκα Γκρίνσπαν, πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα και επικεφαλής της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD), 70 ετών, συγκέντρωσε τις περισσότερες θετικές γνώμες από τα μέλη του Συμβουλίου.
Για να διεκδικήσει τελικά τη θέση, κάθε υποψηφιότητα χρειάζεται τουλάχιστον εννέα ψήφους και ταυτόχρονα να μην δεχθεί βέτο από κανένα από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας: τις ΗΠΑ, τη Ρωσία, την Κίνα, τη Γαλλία και τη Βρετανία. Το όνομα που θα προκύψει από αυτή τη διαδικασία θα παραπεμφθεί στη συνέχεια στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, η οποία μέχρι σήμερα έχει απλώς επικυρώσει τις συστάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας. Η όλη διαδικασία ενδέχεται να χρειαστεί ακόμη εβδομάδες ή και μήνες προτού καταλήξει σε οριστική απόφαση.
Οι υποψηφιότητες και οι προκλήσεις για τον διεθνή οργανισμό
Πέρα από τη Ρεβέκα Γκρίνσπαν, στη διεκδίκηση της θέσης βρίσκονται η πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γουιάνας, Κάρολαϊν Ροδρίγκες Μπίρκετ, 52 ετών, και ο Αργεντινός διπλωμάτης Ραφαέλ Γκρόσι, 65 ετών. Σύμφωνα με τον αναλυτή του International Crisis Group, Ντάνιελ Φόρτι, οι διπλωμάτες αναμένουν πως η κατανομή των ψήφων στη σημερινή ψηφοφορία θα διαφέρει σε σχέση με εκείνη του Ιουλίου. Ο ίδιος επισήμανε στο Γαλλικό Πρακτορείο πως η διαδικασία αναμένεται να αναδείξει το φαβορί, αλλά και να αποκλείσει κάποιες από τις υποψηφιότητες που δεν θα καταφέρουν να συγκεντρώσουν αρκετή στήριξη.
Υπάρχει παράδοση εναλλαγής της θέσης του Γενικού Γραμματέα με γεωγραφικά κριτήρια, ωστόσο αυτή δεν τηρείται πάντα με συνέπεια. Η Λατινική Αμερική διεκδικεί φέτος τη θέση, γεγονός που εξηγεί γιατί οι περισσότερες υποψηφιότητες προέρχονται από την περιοχή αυτή. Παράλληλα, αρκετά κράτη-μέλη πιέζουν ώστε για πρώτη φορά στην ιστορία του οργανισμού να αναλάβει γυναίκα τη θέση της Γενικής Γραμματέως. Η εκλογή έρχεται σε μια από τις πιο δύσκολες περιόδους για τον ΟΗΕ, καθώς ο οργανισμός βρίσκεται αντιμέτωπος με αποδυνάμωση της πολυμερούς συνεργασίας, μόνιμες διαιρέσεις στο εσωτερικό του Συμβουλίου Ασφαλείας και σοβαρές οικονομικές δυσκολίες.
Η πίεση από τις ΗΠΑ και το μέλλον του οργανισμού
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ έχει θέσει επανειλημμένα υπό αμφισβήτηση τον ρόλο και τη χρηματοδότηση του ΟΗΕ, αυξάνοντας την πίεση στον οργανισμό σε μια ήδη δύσκολη συγκυρία. Οι περικοπές στη χρηματοδότηση απειλούν τόσο τις ανθρωπιστικές όσο και τις ειρηνευτικές αποστολές του οργανισμού σε όλο τον κόσμο. Η επιλογή του προσώπου που θα διαδεχθεί τον Αντόνιο Γκουτέρες αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς ο επόμενος ή η επόμενη Γενική Γραμματέας θα κληθεί να διαχειριστεί τις σχέσεις με τις μεγάλες δυνάμεις και να διασφαλίσει τη λειτουργία του οργανισμού.
Η σημερινή ψηφοφορία αναμένεται να αποτελέσει σημείο καμπής για αρκετές από τις υποψηφιότητες. Όπως σημείωσε ο Ντάνιελ Φόρτι, είναι πιθανό ορισμένες εκστρατείες να φτάσουν σήμερα στο τέλος τους, καθώς οι υποψήφιοι θα διαπιστώσουν ότι δεν διαθέτουν την απαραίτητη στήριξη από τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου. Η διαδικασία επιλογής του νέου Γενικού Γραμματέα αναμένεται να συνεχιστεί τις επόμενες εβδομάδες, με νέους γύρους ενδεικτικών ψηφοφοριών, μέχρι να προκύψει το όνομα που θα υποβληθεί τελικά στη Γενική Συνέλευση προς επικύρωση.
